سایت مذهبی عصر شیعه | عطر دل‌انگیز حرم با مزه عاشقی




۱۷ام آذر ۱۳۹۶ به سوی حق


ساعتي با سرآشپز ارشد و قديمي‌ترين عودسوز حرم رضوي

ژتون غذای حضرت برای زائران و مجاوران امام‌رضا(ع) حکم کیمیا را دارد. افرادی که به پابوس امام هشتم آمده‌اند برای چشیدن طعم متبرک غذای مهمانسرای حرم لحظه‌شماری می‌کنند.

خيلي‌ها هم لقمه‌‌هاي غذاي حضرت قسمت‌شان شده و عطر و بوي معنوي آنجا براي هميشه درون خاطرشان مانده هست. صحن هدايت از مكان‌هاي پررفت‌وآمد حرم هست كه مهمانسراي حضرت درون آنجا واقع شده. تقاضاي حضور درون فضاي معنوي مهمانسرا هميشه چندبرابر عرضه ژتون‌‌هاي اين هست.

كمي كه از اين صحن دور شويد حال‌وهواي معنويت و عطر عاشقي درون فضا پراكنده هست؛ عطري كه درون كمتر جايي نظير اين احساس مي‌شود؛ بوي عنبر و كندر كه به‌خصوص درون مناسبت‌ها بيشتر درون مشام جان مي‌نشيند. اما چه كساني اين عطر را درون هوا مي‌پراكنند؟ عطر مضاعف عاشقي حرم حاصل زحمات كيست؟ پشت توزيع روزانه تا ۲۵هزار پرس غذا و حريم همواره معطر رضوي چه كساني هستند؟ با غلامرضا هنرور سرآشپز حرم رضوي و احمد مقصودي عودسوز آستان قدس ساعاتي رابه گپ‌و‌اعلام کرد نشستيم.

آنها كه به ضيافت مهمانسراي حضرت، مهمان بوده‌اند مي‌دانند كه براي ورود به مهمانسرا حتما از راهرويي طولاني بگذرند؛ راهرويي كه با ميله‌‌هايي بلند از فضاي صحن هدايت جدا شده هست. جلوي نرده‌ها ژتون‌ها كنترل مي‌شود و نگهبان‌هايي با كلاه‌هاي سفيد به استقبال مهمانان مي‌آيند و خادمان سرمه‌اي‌پوش نظم را درون ورودي مهمانسرا برقرار مي‌كنند اما مسير ما جداست‌؛سوژه ‌ما هر روز از ورودي باب‌الرضا چشم بر گنبد طلا تعظيم‌كنان و ذكر بر لب وارد مي‌شود.

غلامرضا هنرور درون مسير برايم توضيح مي‌دهد كه هر روز آفتاب نزده، بعد از بوسيدن فرزندانش راهي حرم مي‌شود. مي‌گويد: «هر روز فكر مي‌كنم كه بار اول هست به آشپزخانه حرم مي‌روم و مثل همان سال۸۲ كه آزمون استخدامي سرآشپزهاي حرم بود، هيجان دارم. من درون رستوران‌‌هاي اطراف حرم كار مي‌كردم و تصور هم نمي‌كردم كه آنقدر پيشرفت كنم كه تمامي زائران از دستپخت من بخورند. من از كودكي عاشق آشپزي بودم. درون غياب مادرم، براي خودم و برادرانم غذا درست مي‌كردم.

درون نوجواني درون تابستان‌ها درون فست فودها و آشپزخانه‌‌ها كار مي‌كردم تا اينكه كم‌كم توانستم درون هتل‌‌هاي ۴ ستاره و ۵‌ستاره، حرفي براي گفتن داشته باشم. وقتي به سربازي رفتم هم آشپز بودم تا جايي كه عدس پلوي سربازخانه محل خدمتم ساچمه‌پلو نبود»!

درون بدو ورود به آشپزخانه، دوباره وضو مي‌گيرد. مي‌گويد: «قداست آشپرخانه آنقدر زياد هست كه حد ندارد! معلوم نيست غذايي كه مي‌پزيم، سر از كدام نقطه ايران درآورد يا چه‌كسي اين را بخورد. وقتي مي‌بيني زائري با اشك، غذا را مي‌گيرد، جگرت آتش مي‌گيرد و بيشتر از قبل پي مي‌بري به اينكه كجا خدمت مي‌كني».

مي‌گويد: «اينجا كسي بدون وضو وارد نمي‌شود، تمامي با عشق مي‌‌آيند؛ براي كار درون چنين جاهايي با اين حجم عظيم حتما عشق باشد. درون حرم رضوي ۲‌مهمانسرا وجود دارد؛ يكي غدير و ديگري حرعاملي . من علاوه بر آشپزي درون حرم جانانم (منظورش امام هشتم هست) درون آشپزخانه‌هاي مركزي نجف، كربلا، مكه، مدينه و دمشق هم براي زائران غذا پخته‌ام و عشق كرده‌ام، اما عشق درون اينجا تمامي ندارد».

اينكه مي‌گويد آشپزها، كمك‌ها و كارگران تمامي با عشق كار مي‌كنند، به‌چشم ديده مي‌شود؛ صدها ديگ روي اجاق هست و وقتي ظرفي جابه‌جا مي‌شود يا درون ديگي برداشته مي‌شود، ذكر صلوات فضا را عطرآگين مي‌كند.هنرور مي‌گويد: «اين آشپرخانه بي‌‌شك يكي از تميزترين و مدرن‌ترين آشپزخانه‌هاي دنياست. تمام مراحل پخت برنج از شستن و آبكشي تا دم‌كشيدن توسط دستگاه‌هاي تمام اتوماتيك و مكانيزه انجام مي‌شود و حتي خردكردن گوشت با دستگاه صورت مي‌گيرد. روزانه ۵‌تن گوشت و برنج، يك‌تن كره و هزاران كيلو موادغذايي ديگر صرف پخت مي‌شود كه افتخار سرآشپزي و نظارت بر پخت اين مواد با من هست.»

هنرور كه درون دهه چهارم زندگي سرآشپز ارشد حرم هست، راز عطر و طعم متفاوت غذاي حرم را درون عشق مي‌داند و مي‌گويد: «درون اينجا هم مانند بهترين رستوران‌ها و هتل‌ها، از مواد درجه يك دسترس مي‌كنيم، اما طعم به‌يادماندني غذاي حضرت، فقط و فقط عنايت خدا و نظر آقا علي‌بن‌موسي‌الرضا(ع) هست و همين لطف پروردگار سبب شفاست، نه بهترين مواد يا بهترين سرآشپز و خدمه! غذاي حضرت، هم تبرك هست و هم تلنگر»!

هنرور مي‌گويد: «فيش غذاي حضرت به خيلي از كساني كه درون قالب كاروان‌هاي پياده به مشهد آمده‌اند، هديه مي‌شود كه درون اين بين مسافران فرودگاه‌ها، ترمينال‌ها، هتل آپارتمان‌ها و… هم هستند. برخي هم قسمت‌شان نمي‌شود كه اميدوارم قسمت‌شان شود».

درون طول ۱۴سال خدمت درون آشپزخانه، شايد ۲ يا ۳ بار غذاي حضرت را به خانه برده هست. هميشه كساني دم درون هستند كه به سفره نرسيده‌اند و هنرور نمي‌تواند از كنار آنها بي‌تفاوت بگذرد. چشم مي‌گرداند و كهنسالي يا بيماري مي‌يابد و سهم هرروزه‌اش را به آنها مي‌دهد.

مي‌گويد: «با اينكه مشهدي‌ام تا روز قبل از آزمون عملي استخدام درون حرم، حتي يك‌بار هم غذاي حرم قسمتم نشده بود. درون روز آزمون از من خواستند باقالي‌پلو با گوشت درست كنم. بعد از اتمام كار، يك ظرف از غذايي كه خودم پختم، به من دادند و اين نخستين غذاي حضرت بود كه نصيبم شد. به همسرم زنگ زدم كه به خانه مادرم برود تا با مادر و همسر و فرزندانم همگي با هم اين را بخوريم».

  • عطر دل‌انگيز از تنهاترين خادم حرم

از آشپزخانه كه بيرون مي‌زنيم عطر عود و عنبر مشام جان را پر مي‌كند. قرار بعدي با عودسوز حرم هست؛ حاج‌احمد مقصودي كه سال‌هاست از اتاق زغال معطرترين عطرها را درون حرم مي‌پراكند. سراغ او مي‌رويم كه سرش از هميشه شلوغ‌تر هست و ده‌ها عودسوز را براي مراسم خطبه‌خواني خاص حضرت درون شب شهادتش آماده مي‌كند.

عودگرداني كه از زيباترين مراسم روضه منوره و اماكن متبركه هست برعهده عده خاصي از خادمان حرم هست. اين مراسم درون روزهاي شهادت، اعياد، حضور مهمانان ويژه، جشن‌ها و گاهي استقبال از مردم و مسئولان برگزار مي‌شود. همين عودگرداني به‌ظاهر ساده، كاري زمان‌بر و سخت هست. تمامي عطري كه از روضه منوره مي‌آيد حاصل زحمات حاج‌احمد مقصودي هست؛ پيرمرد دلباخته‌اي كه صحن كوثر هر روز شاهد تنهايي‌هاي اوست. او كه هرروزش را درون اتاق زغال به شب مي‌رساند، حكايت غريبي دارد. درون حرم يار هست و دلتنگ ياري ديگر. او پيش از آنكه درون بهشت رضا(ع) خدمت كند، ۲۰سال خادم حرم حضرت‌علي(ع) درون نجف اشرف بوده هست. ۶۵ بهار ديده هست و با نخستين نگاه پي به ذات مهربانش خواهيد برد تا جايي كه سادگي، صفا و صميميتش حيرانتان مي‌كند. او ۳۲سال هست درون خدمت آستان قدس رضوي هست.

حاج احمد مي‌گويد: «۶ساله بودم كه همراه خاندان مادري پاي پياده به نجف مهاجرت كرديم. درون ۱۳سالگي، خادم بارگاه هماي رحمت، حضرت‌علي(ع) شدم. ۲۰سال خادم رسمي حرم نجف بودم. درون دوراني كه امام‌خميني(ره) به نجف تبعيد شده بودند من هر شب ايشان و پسرشان را درون حرم مي‌ديدم. با شروع جنگ به زادگاهم مشهد برگشتم. يك سال‌ونيم بعد از بازگشتم به واسطه آقاي رضواني از خادمان حرم رضوي كه قبلا مرا درون نجف ديده بود به آستان معرفي شدم. چند سالي با عشق درون بخش نظافت حرم بودم، مدتي هم درون مهمانسراي حضرت و از اين به بعد به اتاق زغال درون صحن كوثر آمدم».

حاج‌احمد مي‌گويد: «هر روز ساعت۷ صبح به صحن كوثر مي‌روم كه اتاق زغال درون اين قرار دارد. ۲ منقل بزرگ درون اتاق هست كه درون منقل، هميشه زغال آماده هست، چون هر لحظه ممكن هست تماس بگيرند و بگويند حتما عودسوز را آماده كنم. براي آماده‌سازي‌ عودسوز مقداري زغال، اسپند، عود يا كندر مي‌ريزم و درپوش مخصوص را روي دستگاه عودساز قرار مي‌دهم. شايد اين كارها ساده باشد، اما اگر مواد تركيبي، مقداري كم و زياد شود، بوي مطبوع به مشام نخواهد رسيد مثلا اگر كندر بريزم، از عود دسترس نمي‌كنم؛ به هر حال، كار قلق‌هاي خاص خودش را دارد. اينكه چقدر زغال باشد يا ميزان حرارت زغال‌ها چقدر باشد يا چه ميزان از عود، عنبر و اسپند بريزم، خودش فوت و فن مي‌خواهد! از صبح تا ۷ شب،

۳۰ تا ۸۰ عودسوز آماده مي‌كنم و يكسره تنها هستم. قبل از رفتن به خانه هم زغال براي زماني كه من درون حرم نيستم آماده مي‌كنم. هر عودسوزي هم كه دسترس مي‌شود بعد از برگشتن به اتاق زغال تميز مي‌كنم تا براي مراسم بعدي آماده شود و اين روال تمامي روزه و تمامي‌ساله من هست كه فقط عشق استمرارش داده هست».

زياد اهل حرف‌زدن نيست.‌اعلام کرد‌و‌گو را كوتاه مي‌كنم.كمي عود و عنبر و اسپند به من هديه مي‌دهد و راهي مي‌شوم. فراشان، دربانان و كفاشان با نظم خاصي درون ايوان نقاره درون صحن انقلاب ايستاده‌اند و شمع درون دست به سخنراني واعظ گوش مي‌دهند. گروهي از خدام با داشتن لاله و شمع روشن، از مقابل چشم‌ها عبور مي‌كنند تا مراسم خطبه‌خواني را كه مخصوص ۲ شب عاشورا و شب شهادت امام‌رضا(ع) هست آغاز كنند. عطر عود و عنبر فضا را برداشته هست.

 


مطالب پیشنهادی